Từ điển giới trẻ
Tra cứu
Kết quả lọc
Loại từ
Trung tính
Lâu đời
Cosplay
2010Đọc là: cót-xplây
Hóa trang thành nhân vật anime, game, phim, tự may hoặc mua trang phục, làm tóc, đạo cụ. Người chơi gọi là cosplayer, hay tụ tập ở các lễ hội văn hóa Nhật.
Fandom
2010Đọc là: phen-đầm
Cộng đồng người hâm mộ của một nghệ sĩ, phim, game, có tên riêng, màu riêng, tổ chức dự án chung. Fandom cũng là nơi phát sinh nhiều từ lóng nhất.
OT
2010Đọc là: ô-ti
Overtime: làm thêm giờ, tăng ca. Gen Z đi làm nổi tiếng với thái độ “OT không lương thì không”.
Bách hợp
2012Thể loại truyện, phim về tình yêu nữ–nữ (girls' love), cặp với đam mỹ (nam–nam). Cộng đồng nhỏ hơn đam mỹ nhưng lớn nhanh những năm gần đây nhờ phim Thái và Trung.
Comeback
2012Đọc là: căm-bách
Đợt phát hành sản phẩm mới của nghệ sĩ Kpop, kèm chuỗi quảng bá, sân khấu; mỗi comeback là một sự kiện với fan. Nghĩa rộng: sự trở lại sau thời gian vắng bóng.
Debut
2012Đọc là: đê-biu
Ra mắt chính thức của nghệ sĩ hay nhóm nhạc; fan tính tuổi nhóm từ ngày debut. Nói vui cho lần đầu làm việc gì đó: debut làm MC, debut đi làm.
Đam mỹ
2012Thể loại truyện, phim về tình yêu nam–nam (boy love), thường của Trung Quốc, Thái Lan, Hàn Quốc. Cùng họ có “bách hợp” (nữ–nữ). Có cộng đồng độc giả lớn, phần nhiều là nữ.
Review
2012Đọc là: ri-viu
Đánh giá, nhận xét sản phẩm, quán ăn, phim, trường học; vừa là động từ vừa là danh từ. “Reviewer” là người chuyên review, có thể là nghề.
Viral
2012Đọc là: vai-rồ
Lan truyền chóng mặt trên mạng như virus: clip viral, câu nói viral khắp cõi mạng.
Caption
2014Đọc là: cáp-sần
Dòng chữ đi kèm ảnh hoặc video đăng mạng xã hội. Caption được chăm chút như một thể loại riêng: caption thả thính, caption deep, caption lầy; nghĩ caption có khi lâu hơn chụp ảnh.
Leak
2014Đọc là: lích
Rò rỉ thông tin, ảnh, nhạc, đề thi chưa công bố: album bị leak, đề cương bị leak. Fandom vừa ghét vừa hóng leak.
Lightstick
2014Đọc là: lai-xtích
Gậy phát sáng chính thức của fandom, mỗi nhóm một thiết kế riêng, có thể kết nối app để đổi màu đồng bộ trong concert.
Reup
2014Đọc là: ri-ắp
Đăng lại nội dung của người khác, thường không xin phép và không ghi nguồn; “kênh reup” sống bằng video của người khác.
Sasaeng
2014Đọc là: xa-xeng
Fan cuồng xâm phạm đời tư idol: theo dõi, đến tận nhà, gọi điện, mua thông tin cá nhân. Bị cả fandom lên án.
Sticker
2014Đọc là: xtích-cơ
Nhãn dán biểu cảm trong chat, thường là nhân vật hoạt hình, mèo, meme; Gen Z dùng sticker thay cả câu trả lời.
Unbox
2014Đọc là: ăn-bóc
Mở hộp sản phẩm mới trước ống kính, thể loại video hút khách; tiếng Việt là đập hộp.
Shipper
2015Đọc là: síp-pơ
Người giao hàng; “ship” là giao hàng, “freeship” là miễn phí giao, “COD” là trả tiền khi nhận. Nghề quen thuộc của kinh tế online Việt Nam.
Tương tác
2015Like, bình luận, chia sẻ trên bài đăng; thước đo độ nổi và là thứ thuật toán ưu tiên. “Bị bóp tương tác” là bị thuật toán hạn chế hiển thị.
Vlog
2015Đọc là: vờ-lóc
Video nhật ký đời thường (video + blog): một ngày đi học, du lịch, nấu ăn. “Vlogger” là người làm vlog.
Content
2016Đọc là: con-ten
Nội dung đăng lên mạng (video, bài viết, ảnh) được làm có chủ đích để thu hút người xem. “Làm content” là nghề sáng tạo nội dung; “hết content” là hết ý tưởng; “content bẩn” là nội dung câu view bất chấp.
Filter
2016Đọc là: phin-tơ
Bộ lọc làm đẹp ảnh và video: mịn da, to mắt, đổi màu. “Mặt mộc” là không filter không trang điểm; “gỡ filter” là nhìn thật.
Live
2016Đọc là: lai
Phát trực tiếp (livestream), đặc biệt phổ biến với bán hàng: “lên live xả kho”, “chốt đơn trên live”.
Photocard
2016Đọc là: phô-tô-cát
Thẻ ảnh ngẫu nhiên kèm album Kpop, được fan sưu tập, trao đổi, mua bán giá cao; “card hiếm” có thể lên tiền triệu.
Streamer
2016Đọc là: xtri-mơ
Người phát trực tiếp chơi game, trò chuyện, bán hàng và sống bằng donate, quảng cáo. Nghề mơ ước của nhiều Gen Z.
Donate
2017Đọc là: đô-nết
Ủng hộ tiền cho streamer, creator khi xem trực tiếp, thường kèm lời nhắn hiện lên màn hình. Nguồn thu chính của nhiều streamer, cũng là nơi fan cà khịa nhau bằng tiền.
Influencer
2017Đọc là: in-phờ-lu-ần-xơ
Người có lượng theo dõi lớn, có khả năng định hướng tiêu dùng, được nhãn hàng trả tiền để giới thiệu sản phẩm. Gần nghĩa KOL nhưng nhấn vào ảnh hưởng trên mạng xã hội.
KOL
2017Đọc là: kây-ô-eo
Key Opinion Leader: người có ảnh hưởng được nhãn hàng thuê quảng bá. KOC (Key Opinion Consumer) là người tiêu dùng có ảnh hưởng, chuyên review và được xem là thật hơn KOL.
Mukbang
2017Đọc là: múc-bang
Video vừa ăn lượng lớn đồ ăn vừa nói chuyện với người xem, có kênh triệu sub. Xem mukbang lúc đói là tự hại mình.
Story
2017Đọc là: xto-ri
Bài đăng 24 giờ tự biến mất trên Instagram, Facebook, Zalo; nơi sống ảo nhẹ nhàng, thả thính và soft launch.
Creator
2018Đọc là: cri-ây-tơ
Người sáng tạo nội dung trên YouTube, TikTok, Facebook như một nghề, sống bằng quảng cáo, tài trợ và bán hàng. Nghe trung tính hơn “YouTuber” hay “TikToker” vì không gắn với nền tảng nào.
Gap year
2018Đọc là: gáp dia
Nghỉ một năm giữa các giai đoạn học hoặc làm để đi, trải nghiệm, làm việc ngắn hạn hoặc định hướng lại. Ở Việt Nam còn hiếm nhưng ngày càng được chấp nhận.
Haul
2018Đọc là: hôn
Video khoe và review một đống đồ vừa mua: haul đồ sale, haul đồ si, haul đồ Tết. Người xem thích vì vừa được xem đồ vừa được nghe nhận xét.
Local brand
2018Đọc là: lô-cồ bờ-ren
Thương hiệu thời trang nội địa do người Việt trẻ sáng lập, chủ yếu bán online, giá vừa, thiết kế hợp Gen Z.
Mansplain
2018Đọc là: men-xplên
Đàn ông giải thích một cách kẻ cả cho phụ nữ về điều cô ấy đã biết rõ, thậm chí là chuyên môn của cô ấy.
Scam
2018Đọc là: xcam
Lừa đảo, chiếm đoạt tiền qua mạng: chuyển cọc rồi bị chặn, việc làm online ảo, tin nhắn trúng thưởng. “Scammer” là kẻ lừa.
Burnout
2019Đọc là: bơn-ao
Kiệt sức về thể chất lẫn tinh thần vì làm việc, học tập quá tải trong thời gian dài: mất động lực, hoài nghi mọi thứ, hiệu suất giảm dù vẫn cố. Gen Z dùng cả khi nói nghiêm túc lẫn than vãn nhẹ.
Gen Z
2019Đọc là: gien di (gen zét)
Thế hệ sinh khoảng 1997–2012, lớn lên cùng Internet và smartphone, chủ nhân của phần lớn từ lóng trong từ điển này. Lân cận: Gen Alpha (2013–) nói tiếng brain rot; Millennial/Gen Y (1981–1996) là đàn anh; “zoomer” là cách gọi vui Gen Z.
Lofi
2019Đọc là: lô-phai
Nhạc nền chậm, âm thanh hơi thô, nghe khi học và làm việc; ở Việt Nam còn chỉ bản remix chậm lại của bài hit (“bản lofi hay hơn bản gốc”).
Cắt lỗ
2021Bán ra khi đang lỗ để không mất thêm, chấp nhận thua một phần. Ngược lại “gồng lỗ” là ôm tiếp chờ giá hồi, thường kết thúc bằng lỗ nặng hơn.
Peer pressure
2021Đọc là: pia pré-sơ
Áp lực đồng trang lứa: thấy bạn bè cùng tuổi thành công hơn, giàu hơn, ổn định hơn mà tự ti, lo lắng. Nỗi khổ phổ biến của Gen Z trên LinkedIn và Facebook.
Reels
2021Đọc là: rin
Video ngắn dạng dọc trên Instagram và Facebook, tương tự TikTok và YouTube Shorts. “Lướt reels” là nguồn mất thời gian chính của nhiều người.
Quiet quitting
2022Đọc là: quai-ợt quýt-tinh
Vẫn đi làm nhưng chỉ làm đúng phần việc được trả lương, không cố gắng thêm, không OT, không nhận việc ngoài giờ; “nghỉ việc trong im lặng”.
Trauma dump
2022Đọc là: trô-ma đăm
Trút chuyện đau buồn, tổn thương sâu lên người khác không đúng lúc, không báo trước, khiến người nghe quá tải; khác với tâm sự có chừng mực.
Về từ điển này 📚
Ngôn ngữ của giới trẻ thay đổi mỗi ngày: từ mượn tiếng Anh, teencode, meme TikTok cho tới những câu nói “viral” chỉ sau một đêm. Từ điển này giải thích các từ đó theo đúng cách giới trẻ đang dùng, chứ không phải nghĩa gốc trong sách vở.
Mỗi mục từ có cách đọc, loại từ, nghĩa, 3 câu ví dụ thực tế, nguồn gốc (nếu có) và nhãn sắc thái để bạn biết khi nào nên — và không nên — dùng.
Nhãn sắc thái 🚦
- Trung tính
Dùng được ở hầu hết mọi hoàn cảnh, kể cả khi nói chuyện với người lớn.
- Thân mật
Dùng khi nói chuyện với bạn bè, người ngang hàng; tránh dùng ở nơi trang trọng.
- Mỉa mai
Mang ý châm chọc, cà khịa — dùng sai người, sai lúc dễ gây mất lòng.
- Suồng sã
Khá suồng sã, nên tránh dùng với người lớn tuổi hoặc trong môi trường lịch sự.
- Thô tục
Từ ngữ thô tục, có thể gây khó chịu. Hãy cân nhắc kỹ trước khi dùng.